Okulary korekcyjne – jak działają i które wybrać?

Okulary korekcyjne to przyrząd optyczny, którego zadaniem jest zniesienie lub zmniejszenie skutków wady wzroku – krótkowzroczności, dalekowzroczności, astygmatyzmu lub starczowzroczności.

Składają się z dwóch elementów: soczewek korekcyjnych (szkieł) osadzonych w oprawce okularowej.

To soczewki wykonują właściwą pracę: zmieniają kierunek biegu promieni świetlnych tak, by skupiały się dokładnie na siatkówce oka, a nie przed nią ani za nią.

Jeśli właśnie dowiedziałeś się od okulisty, że potrzebujesz okularów – ten artykuł wyjaśni Ci, jakie masz opcje, jak działają poszczególne rodzaje szkieł i na co zwrócić uwagę przy wyborze.

Jeśli okulary nosisz od lat, być może znajdziesz tu odpowiedź na pytanie, czemu warto raz na kilka lat weryfikować korekcję.

Jak działają okulary korekcyjne?

Zdrowe oko skupia obraz dokładnie na siatkówce. Przy wadzie wzroku dzieje się inaczej:

• Krótkowzroczność (miopia): gałka oczna jest zbyt długa lub rogówka zbyt wypu kła – promienie świetlne skupiają się przed siatkówką. Widzisz niewyraźnie w dal, a blisko – ostro.
• Dalekowzroczność (hipermetropia): gałka oczna zbyt krótka – promienie skupiają się za siatkówką. Młode oko może to kompensować mięśniem rzęskowym, ale kosztem szybkiego zmęczenia.
• Astygmatyzm: rogówka ma kształt elipsoidalny zamiast sferycznego – obraz jest zniekształcony na wszystkich odległościach jednocześnie.
• Starczowzroczność (prezbiopia): po 40. roku życia soczewka oka stopniowo traci elastyczność i przestaje dostosowuje się do patrzenia z bliska.

Soczewki skupiające (plusowe) korygują dalekowzroczność i starczowzroczność.

Soczewki rozpraszające (minusowe) korygują krótkowzroczność.

Soczewki toryczne mają w dwóch osiach różną moc – to rozwiązanie dla astygmatyzmu.

Moc soczewki wyrażana jest w dioptriach (D). Soczewka −2,0 D to okulary dla osoby z krótkowzrocznością, +1,75 D – dla osoby z nadwzrocznością lub prezbiopii.

Rodzaje okularów korekcyjnych

Okulary jednoogniskowe

To najpopularniejszy typ.

Cała powierzchnia soczewki ma jednakową moc optyczną – korygujesz jedną wadę wzroku w jednej strefie odległości. Sprawdzają się doskonale przy krótkowzroczności, dalekowzroczności lub astygmatyzmie.

Ich zaletą jest brak zniekształceń na obrzeżach pola widzenia, co doceniają osoby wrażliwe na adaptację do nowych szkieł.

Okulary dwuogniskowe

Soczewka podzielona jest na dwie strefy: górna koryguje widzenie w dal, dolna – widzenie z bliska.

Linia podziału jest zazwyczaj widoczna. Wadą jest brak korekcji odległości pośrednich – np. odległości do monitora komputerowego (~60–80 cm).

Polecane osobom z krótkowzrocznością i prezbiopii jednocześnie.

Okulary progresywne

Soczewki progresywne mają płynnie zmieniającą się moc – od korekcji dali (górna część szkła), przez strefy pośrednie, aż po korekcję bliży (dolna część).

Brak widocznej linii podziału sprawia, że są estetyczniejsze.

Wymagają kilkutygodniowej adaptacji.

To najczęstszy wybór osób po 45. roku życia, które chcą jednej pary okularów do wszystkich czynności. Sprawdź naszą ofertę.

Okulary do czytania (dla prezbiopów)

Jednoogniskowe soczewki plusowe przeznaczone wyłącznie do czytania i pracy z bliska.

Nie nadają się do prowadzenia samochodu ani do chodzenia po schodach. Jeśli nie masz innej wady wzroku – to najtańsze i najprostsze rozwiązanie na prezbiopiję.

Rodzaje soczewek korekcyjnych – materiały

Soczewki organiczne (plastikowe) – dziś zdecydowanie dominują.

Są lekkie, wytrzymałe na uderzenia i dostępne w wielu indeksach załamania.

Łatwiej się zarysowują niż szkło, dlatego niemal zawsze pokrywa się je twardą powłoką antyrefleksyjną.

• Soczewki mineralne (szklane) – bardziej odporne na zarysowania, ale cięższe. Stosowane rzadziej, głównie do opraw pełnych przy dużych wadach wzroku.
• Poliwęglan i Trivex – ultraodporne na uderzenia, najlżejsze dostępne materiały. Rekomendowane dzieciom, osobom aktywnym fizycznie i sportowcom.

Indeks soczewek – szkła pocienione

Współczynnik załamania światła (indeks) określa, jak cienką soczewkę da się wyprodukować przy danej mocy korekcji. Im wyższy indeks, tym cieńsza i lżejsza soczewka:

Przy dużej wadzie wzroku wybór właściwego indeksu to nie tylko kwestia estetyki – cieńsze szkło jest po prostu lżejsze i mniej obciąża nos oraz uszy. Pełna oferta szkieł tutaj.

Powłoki uszlachetniające – co warto wybrać?

• Powłoka antyrefleksyjna (antyrefleks) – eliminuje odbłyski od świateł samochodów, monitorów i lamp. Podstawowy wybór dla każdego, kto pracuje przy komputerze lub prowadzi samochód po zmroku.
• Powłoka blue blocker (filtr światła niebieskiego) – filtruje krótkofalowe światło emitowane przez ekrany smartfonów, tabletów i monitorów. Redukuje zmęczenie oczu po długotrwałej pracy z urządzeniami cyfrowymi.
• Powłoka fotochromowa – soczewka automatycznie ciemnieje na słońcu i rozświetla się w pomieszczeniu. Popularne soczewki Transitions rozświetlają się szybciej niż starsze generacje fotochromów.
• Powłoka hydrofobowa – zapobiega osiadaniu kropelek wody na soczewce. Przydatna w deszczu i podczas sportu.
• Powłoka oleofobowa – odpycha tłuszcz i odciski palców, co ułatwia czyszczenie.

Oprawki okularowe – materiały i dopasowanie

Oprawka utrzymuje soczewki we właściwej pozycji względem oka.

Zła oprawka może sprawić, że nawet idealna soczewka będzie korygowała wadę nieefektywnie.

• Oprawki acetatowe (tworzywo sztuczne) – trwałe, dostępne w ogromnej gamie kolorów i kształtów. Łatwe do regulacji przez optyka.
• Oprawki metalowe – eleganckie i lżejsze wizualnie, wyposażone w regulowane noski. Tytanowe są najlżejsze i antyalergiczne.
• Oprawki na żyłkę (półbezramkowe) – soczewka podtrzymywana od dołu cienką żyłką. Lekkie i dyskretne.
• Oprawki bezramkowe – soczewki połączone śrubkami bez ramki. Minimalistyczne, ale wymagają odpowiedniej grubości soczewek.
• Dobór oprawki do kształtu twarzy: okrągła twarz → kanciaste oprawki; kwadratowa twarz → owalne lub okrągłe; podłużna twarz → szerokie, duże oprawki.

Pełna oferta oprawek tutaj.

Komu potrzebne są okulary korekcyjne?

Każda osoba, u której okulista lub optometrysta stwierdził wadę refrakcji, powinna nosić okulary korekcyjne.

Dotyczy to zarówno dorosłych, jak i dzieci – a przy wadach u dzieci szczególnie ważne jest jak najwcześniejsze wdrożenie korekcji, bo nieleczone wady mogą prowadzić do niedowidzenia (amblyopii).

Sygnały, że warto umówić się na badanie wzroku:

• mrużysz oczy, żeby widzieć tablicę lub znaki drogowe,
• po kilku godzinach pracy przy komputerze boli Cię głowa,
• po 40. roku życia musisz odsuwać gazetę, żeby ją przeczytać,
• masz wrażenie, że obraz jest lekko zniekształcony lub rozmyty,
• przy prowadzeniu samochodu nocą widzisz rozbłyski wokół świateł.

Badanie wzroku u optyka jest bezpłatne. Zapraszamy do salonu Optykris w Krakowie.

Jak czyścić okulary?

1. Czyść soczewki ściereczką z mikrofibry – nigdy papierem ani serwetkami (rysują powłoki).
2. Do większych zabrudzeń używaj wody z kroplą mydła – zmyj tłuszcz i kurz pod letnią wodą, osusz miękką ściereczką.
3. Przechowuj w twardym etui – okulary leżące szkłami w dół szybciej się zarysowują.
4. Unikaj wysokich temperatur – nie zostawiaj okularów na desce rozdzielczej samochodu latem.
5. Zdejmuj okulary obiema rękami – zdejmowanie jedną ręką stopniowo rozszerza zauszniki.

Okulary korekcyjne a soczewki kontaktowe – co wybrać?

Okulary i soczewki kontaktowe to dwa równorzędne sposoby korekcji wady wzroku – nie wykluczają się nawzajem. Większość osób nosi okulary na co dzień i soczewki okazjonalnie (sport, imprezy, podróże).

Soczewki kontaktowe dają szersze pole widzenia i nie parują, ale wymagają higieny rąk i regularnej wymiany.

Przy intensywnej pracy przy komputerze mogą powodować wysychanie oka.

Okulary są wygodniejsze przy długotrwałym użytkowaniu, łatwiejsze w pielęgnacji i bezpieczniejsze dla oka w razie zakażenia.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy okulary korekcyjne pogarszają wzrok?

Nie. Okulary korekcyjne nie wpływają negatywnie na zmianę wady wzroku. Wada postępuje lub nie z przyczyn biologicznych – niezależnie od noszenia okularów. Mit o „uzależnieniu od okularów” wynika z faktu, że po zdjęciu okularów oko wraca do poprzedniego stanu – ale to nie jest pogorszenie, tylko powrót do punktu wyjścia.

Jak często należy zmieniać okulary?

Zaleca się kontrolę wzroku co 1–2 lata. Jeśli recepta nie zmieniła się, okulary można nosić dłużej – o ile soczewki są nieuszkodzone, a oprawka dobrze siedzi.

Czy dzieci mogą nosić okulary korekcyjne?

Tak, i często powinny jak najwcześniej. Nieleczona wada wzroku u dziecka może prowadzić do niedowidzenia lub zeza. Badanie wzroku warto przeprowadzić przed pójściem do szkoły.

Czy mogę kupić okulary korekcyjne bez recepty?

Formalnie tak, ale nie jest to zalecane. Okulista lub optometrysta nie tylko mierzy wadę wzroku, ale sprawdza też stan zdrowia oczu. Samodzielnie dobrane okulary mogą nie korygować wady dokładnie, co prowadzi do bólów głowy i zmęczenia.

Ile kosztują okulary korekcyjne?

Cena zależy od wyboru soczewki (indeks, powłoki) i oprawki.